Τρύπα Βολιώτη, Κόζιακας, νότια Πίνδος

 Η τρύπα του Βολιώτη βρίσκεται στον Κόζιακα σε υψόμετρο 1750 μέτρων. Διανοίγεται σε ασβεστόλιθο και έχει βάθος 93 μέτρα. Παρουσιάζει μεγάλη είσοδο διαστάσεων 16x7 μέτρα ενώ φιλοξενεί και μία μεγάλη αποικία πουλιών που βρίσκουν καταφύγιο εντός του. Δεν παρουσιάζει διάκοσμο, ενώ στον πάτο φιλοξενεί ένα μικρό παγετώνα. 

Προέλευση ονομασίας: Ο μύθος λέει ότι ένας τσοπάνος ονόματι Βολιώτης είδε να γκρεμίζεται εδώ ένα από τα πρόβατά του για να φανεί μέρες αργότερα στο Γοργογύρι και να αποτελέσει πλούσιο γεύμα για τους ντόπιους. Όταν το έμαθε ο Βολιώτης, έριξε επίτηδες νέο πρόβατο στο βάραθρο για να χορτάσουν οι Γοργογυριώτες. Ακολούθησε και ένα τρίτο, γεγονός που πυροδότησε την οργή του αφεντικού του Βολιώτη που δεν δίστασε να πετάξει τον τσομπάνο του στο βάραθρο. Σε ανάμνησή του γεγονότος το βάραθρο φέρει το όνομά του.

Ιστορικά στοιχεία: Η πρώτη κατάβαση έγινε το 2002 από τον αναρριχητή  Δημήτρη Διβάνη με τη βοήθεια του Χρήστου Παπαγιαννάκη και ντόπιων για το κουβάλημα των υλικών. Από σπηλαιολογικής προσέγγισης κατάβαση είχε γίνει από τη σπηλαιολογία Θεσσαλονίκης Πρωτέας το 2011, χωρίς να πατωθεί το εντυπωσιακό βάραθρο. Το 2020 ο σύλλογος επέστρεψε οργανώνοντας αποστολή στα μέρη όπου και κατάφερε την πρώτη κατάβαση σπηλαιολόγων, ενώ παράλληλα γίνανε μετρήσεις για το βάθος του και καλύφθηκε σε κάποιο βαθμό από φωτογραφικής απόψεως. 

Πρόσβαση: Για την πρόσβαση θα χρειαστούμε όχημα 4x4 προκειμένου να τερματίσουμε κακό χωματόδρομο που ξεκινάει από την Ελάτη για να φτάσει στη θέση Κανάλια στα 1500 μέτρα υψόμετρο. Από εκεί θα χρειαστεί πεζοπορία για 1:30 ώρα σε δύσκολο τερέν προκειμένου να φτάσουμε στην είσοδο του βαράθρου στα 1750μ.

Μορφολογία: Αν και γενικά τα τοιχώματα της εισόδου είναι κάθετα, στη ΒΑ μεριά του βαράθρου δημιουργείται επικλινής κατάβαση. Μετά από λίγα μέτρα αποκτάει καθετότητα για να καταλήξει σε πατάρι μετά από 4 μέτρα. Αυτό καλύπτει ένα μέρος της διατομής της τρύπας και μετά ακολουθεί κατάβαση 20 μέτρων στο κενό, ενώ υπάρχει και ένας μικρότερος αγωγός που χρίζει εξερεύνησης. Κατόπιν προσγειωνόμαστε σε βράχο και η διατομή αλλάζει, ενώ το απέναντι τοίχωμα απέχει αρκετά μέτρα. Μετά από 15 μέτρα κατάβασης πάνω σε σχετικά επικλινή βράχο, το σπήλαιο αποκτάει καθετότητα και πάλι. Η κατάβαση ωστόσο συνεχίζει δίπλα σε βράχο. Το φως πλέον σταματάει να εισχωρεί, ενώ έχουμε και μία πρώτη εικόνα του πάτου. Μετά από μία κατάβαση 45 μέτρων θα πατήσουμε τον πάγο του Βολιώτη. Από εκεί θα κατηφορίσουμε λίγο για να φτάσουμε στο χαμηλότερο σημείο του θαλάμου, όπου θα βρούμε δύο συνέχειες, η μία κατηφορική σε στενό αγωγό για λίγα μέτρα και η άλλη ψηλότερα σε σημείο που θέλει αναρρίχηση. Η διατομή του θαλάμου είναι 8,8x10,6μ. 

Ο Βολιώτης από ψηλά (φωτό Σ.Κουντουράς)

Κυκλική διάσχιση Κόζιακα, Ελάτη, νότια Πίνδος

Μεγάλη και χορταστική διαδρομή που περνάει από αρκετά χαρακτηριστικά σημεία του βουνού και παράλληλα διασχίζει μέρος των ιδιαίτερων αλπικών οροπέδιων του Κόζιακα. Η κορυφογραμμή του Κόζιακα είναι ιδιαίτερα μακροσκελής, μήκους 25 χιλιομέτρων και φαντάζει ως φυσικό σύνορο μεταξύ του Θεσσαλικού κάμπου και της νότιας Πίνδου. Η πεζοπορία διασχίζει τα πέντε από αυτά, που ωστόσο βρίσκονται στην καρδιά του βουνού. Δομείται από ασβεστόλιθους και παρουσιάζει έντονη καρστικοποίηση. Στα πετρώματα του διανοίγονται βάραθρα όπως η Τρύπα του Βολιώτη και το Πιτσινίσι. Υπάρχει επίσης και το διάσημο σπήλαιο του Μπέη.
Περιγραφή διαδρομής: Η διαδρομή ξεκινάει από την Ελάτη στα 900μ. υψόμετρο. Ακολουθεί δασικό δρόμο για 6 χιλιόμετρα μέχρι τη θέση Βάρα. Εκεί μπαίνουμε σε μονοπάτι και υπάρχουν δύο επιλογές. Η συγκεκριμένη πορεία ακολούθησε το αριστερό μπλε ίχνος και σχετικά σύντομα βρισκόμαστε στο καταφύγιο του Κόζιακα στα 1700μ. Από εκεί η κορυφή Αστραπή ή Χατζηπέτρος βρίσκεται μία ανάσα. Στην κορυφή η θέα από τα ανατολικά βλέπει στον κάμπο της Θεσσαλίας, Μετέωρα, Όλυμπο, Κίσσαβο. Ανατολικά βλέπουμε την κορυφογραμμή από Αυγό/Λουπάτα/Μαρόσα, τη Μπουντούρα και τα βουνά της νότιας Πίνδου. Αφού χάσουμε λίγη υψομετρική συνεχίζουμε στην ανατολική πλευρά του βουνού με τον επόμενο σταθμό να είναι το Τρύπιο Λιθάρι, διαμπερής ασβεστόλιθος στα 1600μ με θέα στον κάμπο της Θεσσαλίας. Από εκεί ανηφορίζουμε για λίγο και κατόπιν συνεχίζουμε στα όμορφα ανατολικά λιβάδια του Κόζιακα. Μετά από μία ώρα συναντάμε χαρακτηριστικό οροπέδιο και μετά από λίγο φτάνουμε στο δασικό δρόμο που έρχεται από τα Κανάλια. Ακολουθούμε το δρόμο και τέλος βρίσκουμε απότομο μονοπάτι που μας οδηγεί σύντομα στην Ελάτη, ολοκληρώνοντας μια κυκλική διάσχιση 20 χιλιομέτρων. Όλη η διαδρομή εδώ.

Η κουρογραμμή του Αυγού

Θέση Κώστα - σπήλαιο Μπέη, Κόζιακας, νότια Πίνδος

Εύκολο μονοπάτι στον Κόζιακα με πολύ καλή σήμανση. Η εκκίνηση γίνεται από την Ελάτη και καταλήγουμε στο σπήλαιο του Μπέη σε 2.30 ώρες περίπου. Εναλλακτικά μπορούμε να ξεκινήσουμε και από τη θέση "Κώστα" ανεβαίνοντας αρχικά ένα κομμάτι από το χωματόδρομο που πάει στην τοποθεσία "Κανάλια". Το μονοπάτι από εκεί και πέρα έχει ελάχιστη κλίση και είναι διάρκειας μίας ώρας. Η διαδρομή βρίσκεται στο wikiloc

Σπήλαιο Μπέη, Κόζιακας, νότια Πίνδος

Η σπηλιά του Μπέη βρίσκεται στον Κόζιακα στα 1220μ υψόμετρο, σε μία ιδιαίτερη γεωλογικά περιοχή. Πρόκειται για καταβόθρα που στραγγίζει τα νερά ενός λεκανοπέδιου του βουνού, τα οποία διάβρωσαν τον ασβεστόλιθο και βρήκαν έξοδο στην ανατολική πλευρά της ορθοπλαγιάς. Με ανύψωση του εδάφους και τη διάβρωση του νερού σχηματίστηκε ένας εντυπωσιακών διαστάσεων αγωγός με δύο εισόδους. Το φως εισχωρεί από τα μεγάλα ανοίγματα 10 μέτρων περίπου, ενώ υπάρχει και έντονο ρεύμα αέρα στον κύριο αγωγό.

Στη νότια πλευρά του κύριου αγωγού υπάρχουν δύο ακόμα αγωγοί-διακλάσεις. Η πρώτη που συναντάμε, μήκους 100 μέτρων περίπου, στενεύει προοδευτικά και οδηγεί σε θάλαμο με εντυπωσιακό διάκοσμο στα τοιχώματα και δυστυχώς μία λαθρανασκαφή. Η δεύτερη που είναι κοντά συνεχίζει για 60 μέτρα περίπου και σταματάει σε τοίχωμα, ενώ ψηλότερα υπάρχει πατάρι από όπου έρχεται άλλος αγωγός με πιθανή συνέχεια. Η σπηλιά είναι ένα σύστημα αγωγών και διακλάσεων.

Το ύψος της οροφής κυμαίνεται γενικά στα 10 μέτρα, ενώ στον κύριο αγωγό μεγάλοι ογκόλιθοι βράχων έχουν αποκολληθεί από την οροφή με αποτέλεσμα το νερό να χάνεται κατά σημεία κάτω από αυτούς. Στην είσοδο σχηματίζεται καταρράκτης 7 μέτρων που ανάλογα με την εποχή η ποσότητα του έχει διακυμάνσεις. Στην κατάβαση οι βράχοι που υπάρχουν στην είσοδο είναι ολισθηροί και καλύτερα είναι να γίνεται χρήση σχοινιού. Στις διακλάσεις υπάρχουν κάποιες νυχτερίδες, καθώς και γουανό. 

Το σπήλαιο εξερευνήθηκε στις 27/03/2016 από μέλη του Πρωτέα και αρκετή ποσότητα νερού.
Η πρόσβαση γίνεται από την Ελάτη ή από τη θέση Κώστα στο δρόμο που πάει για Κανάλια με πολύ καλή σηματοδότηση. Μέρος της διαδρομής στο wikiloc.

Η είσοδος με χιονόπτωση

Κατάβαση 7 μέτρων για την είσοδο στον ποταμό

Ελάτη- Κόζιακας - Περτούλι, νότια Πίνδος

Η ανάβαση στον Κόζιακα έγινε με τον ΕΟΣ Θεσσαλονίκης στις 30/10/2011 και αφού είχανε προηγηθεί αναβάσεις σε Ίταμο και Αυγό. Ο Κόζιακας βρίσκεται στο νότιο-ανατολικό άκρο της Πίνδου και είναι ένας ανεξάρτητος ορεινός όγκος. Αρκετά μακρόστενος με μήκος 25 χιλιομέτρων στη μεγάλη του διάσταση αποτελεί φυσικό σύνορο του Θεσσαλικού κάμπου και της Πίνδου. Αποτελείται κυρίως από ασβεστόλιθο (αλλά και από ψαμμίτη και φλύσχη) και λόγω της έντονης καρστικοποίησης-διάβρωσης σχηματίζει δολίνες, βάραθρα και σπήλαια. Στα υψίπεδα του σχηματίζει όμορφα λιβάδια και οροπέδια τα όποια περικλείονται από κορυφές. Ο σύλλογος ξεκίνησε από την Ελάτη για να φτάσουμε μετά από μια εύκολη και όμορφη πορεία στην κορυφή «Χατζηπέτρος» στα 1901μ. με οδηγό το Ν. Κρούπη. Από εκεί κατηφορίσαμε στα 1720μ, όπου βρίσκεται το καταφύγιο του Κόζιακα. Στάση για ξεκούραση και στη συνέχεια κατάβαση προς Περτούλι. Η διάσχιση ολοκληρώθηκε σε 5 ώρες, η διαδρομή στο wikiloc.