Φ2-Καρτάλκα-Φ1, Φαλακρό

Το Φαλακρό ανήκει στο νομό Δράμας και έχει ως ψηλότερη κορυφή τον προφ. Ηλία στα 2200μ. Στις βόρειες ήπιες πλαγιές του λειτουργεί χιονοδρομικό κέντρο. Στα 2100μ υψμ. βρίσκεται και η διάσημη χιονότρυπα του Φαλακρού με το εντυπωσιακό άνοιγμα της και το μόνιμο χιόνι στο εσωτερικό της. Η διαδρομή ξεκινάει από τη δυτική μεριά του βουνού. Μετά το χωριό των Πύργων ακολουθούμε χωματόδρομο που καταλήγει στο εγκαταλελειμμένο καταφύγιο του ΕΟΣ Προσοτσάνης. Από εκεί ακολουθούμε πορεία ανατολική μπαίνοντας στο Φ1 και σε ήπιο φαράγγι. Δυστυχώς η σήμανση στο Φ2 είναι σχεδόν ανύπαρκτη, αλλά θα βρούμε συχνή από τον αγώνα ορεινού τρεξίματος "Frozen peaks". Μετά από 2 χιλιόμετρα αφήνουμε τη μικρή χαράδρα στα 1000μ υψμ και ανηφορίζουμε με κατεύθυνση ΝΑ για ένα χιλιόμετρο και κατόπιν θα κινηθούμε ΒΑ σε ήπια ανηφόρα μέχρι να φτάσουμε σε διάσελο στα 1460μ υψμ. Πρόκειται για κομβικό σημείο, όπου ενώνονται τα μονοπάτια Φ1 και Φ2. Από το διάσελο μπορεί να γίνει ανάβαση στην κορυφή Καρτάλκα (2020μ) σε αλπικό πεδίο με πιο έντονη κλίση. Πλέον έχουμε εξαιρετική θέα στις  εντυπωσιακές ορθοπλαγιές πολλών εκατοντάδων μέτρων που σχηματίζουν τη λεκάνη απορροής του φαραγγιού της Πετρούσας. Η χαράδρα είναι μία από τις μεγαλύτερες της Μακεδονίας και δεσπόζει στο ΝΔ κομμάτι του Φαλακρού. Η επιστροφή έγινε από το Φ1 το οποίο σε 1,5 χιλιόμετρα χάνει 400μ. υψομετρικής και μας κατεβάζει απότομα στην κοίτη της βαθιάς χαράδρας. Αν και δεν έχει νερό δίνει όμορφες εικόνες και παρουσιάζει αρκετά στενά κομμάτια. Μετά από 4,5 χιλιόμετρα θα κλείσουμε μία ενδιαφέρουσα κυκλική πορεία. Λεπτομέρειες της διαδρομή στο wikiloc.

το εντυπωσιακό φαράγγι της Πετρούσας

σημείο με πετρόχτιστο μονοπάτι στο Φ2

Βάραθρο Χιονότρυπας, Φαλακρό, Δράμα

Πρόκειται για αλπικό παγοσπήλαιο που διανοίγεται σε μάρμαρο και μπορεί να χωριστεί σε τρία μέρη. Το πάνω-ανοιχτό κομμάτι περιλαμβάνει μία 60μετρη κατάβαση σε σαθρό λούκι με πάτο την ανώτερη στρώση του πάγου. Το κομμάτι πάγου είχε συρρικνωθεί σε σχέση με την περσυνή χρονιά, αφού σε σημεία που παλιότερα εφάπτονταν με το βράχο, τώρα είχε υποχωρήσει. Αντίστοιχα και το άνοιγμα για τον 1ο σκοτεινό θάλαμο είχε διευρυνθεί και η κατάβαση ήτανε πιο άνετη.
Το 2ο μέρος του σπηλαίου είναι ένας εντυπωσιακός σκοτεινός θάλαμος στον οποίο οδηγούμαστε μετά από μία κατάβαση 20 μέτρων περίπου. Το ύψος οροφής είναι άνω των 50 μέτρων και η θερμοκρασία στο θάλαμο είναι πλέον στον 1°C. Υπάρχει αρκετός διάκοσμος στα τοιχώματα, πάγος στο δάπεδο με οπές κατά σημεία και κατηφορική κλίση η οποία οδηγεί σε ένα άνοιγμα. Από εκεί ακολουθεί και άλλη μία κατάβαση 15  για το 3ο κομμάτι.
Στο τρίτο μέρος λοιπόν, αφού περπατήσουμε λίγο σε κατηφορικό έδαφος με κατακριμνήσεις και δίπλα μας πάγο φτάνουμε σε θάλαμο στα -110 μέτρα. Ένα μέτρο πιο κάτω υπάρχει μικρός θάλαμος όπου η συνέχεια είναι αδύνατη. Στο βάραθρο κατέβηκαν μέλη του Πρωτέα και του Χείρωνα το σαβ/κο 8-9 Οκτωβρίου 2016. Βίντεο από την εξερεύνηση εδώ και υλικό από κατάβαση το 2015 εδώ.
Περί παγοσπηλαίων στο παρακάτω άρθρο.

ο εντυπωσιακός σκοτεινός θάλαμος στο εσωτερικό της χιονότρυπας. Στο βάθος το φώς που εισχωρεί από πάνω

Η πρώτη κατάβαση μέσα στο λούκι

Βάραθρο Χιονότρυπας, Φαλακρό, Δράμα

Η χιονότρυπα βρίσκεται στα 2100 μέτρα, κάτω από την κορυφή του Φαλακρού όρους, κοντά στο σαλέ του χιονοδρομικού. Πρόκειται για καταβόθρα που κατέρρευσε η οροφή της, ενώ είναι και ένα από τα βαθύτερα βάραθρα της Μακεδονίας (-111μ) με μεγάλο άνοιγμα και μόνιμο χιόνι στον πάτο του. Διανοίγεται σε μάρμαρο με τον πάγο και το νερό να παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διάβρωση και διαμόρφωση του σπηλαίου.
Η πρώτη κατάβαση γίνεται σε σαθρό λούκι και είναι 55 μέτρα, όπου φτάνουμε στο κομμάτι του πάγου, ο οποίος αυξομειώνεται ανάλογα με την εποχή του χρόνου και τα χιόνια. Στα τοιχώματα της βόρειας πλευράς υπάρχει συνέχεια ανάμεσα στο χιόνι και το βράχο. Η είσοδος αυτή στον κάτω κόσμο της χιονότρυπας είναι φραγμένη από χιόνι τους περισσότερους μήνες του χρόνου.. Αρχικά η κατάβαση είναι κατακόρυφη για 15 μέτρα μέσα σε μικρό τούνελ και στη συνέχεια γίνεται επικλινής πάνω σε πλαγιά χιονιού για να καταλήξει μετά από άλλα 15 μέτρα σε έναν εντυπωσιακό θάλαμο, με πλούσιο διάκοσμο στα τοιχώματα του και ύψος οροφής στα 40μ περίπου. Εκεί είμαστε στα -90 μέτρα, ενώ το σπήλαιο συνεχίζει για άλλα 20 μέτρα όπου και καταλήγει σε δεύτερο θάλαμο.
Στην αρχή της 2ης κατάβασης βρέθηκε και μία σανίδα του σκι, αγνώστου ηλικίας..
Το χρονικό της εξερεύνησης και χαρτογράφησης της καταβόθρας ξεκινάει το 2007, όπου 2 μέλη του ΣΟΚ (Μακροστέργιος Λ. και Μονάχας Σ), μετά από υπόδειξη του Ν.Διάφα θα κατεβούν στο μεγάλο θάλαμο, ενώ θα γίνουν άλλες δύο αποστολές όπου θα εξερευνηθούν και κάποιες άλλες συνέχειες. Αξιοσημείωτη είναι και η εργασία των Μακροστέργιου-Λαζαρίδη "Geology and morfology of Chionotrypa cave", 2014 ή οποία υπάρχει εδώ.
Η κατάβαση έγινε στις 04/10/2015 από μέλη του Πρωτέα.

Το επιβλητικό βάραθρο και βάθος τα lift του χιονοδρομικού

αρχή κατάβασης, μπαίνοντας στο λούκι