Αετοχώρι - Μαύρος Βράχος, Πίνοβο

Η ανάβαση ξεκινάει από την πλατεία του χωριού στα 680μ. Αρχικά τέμνουμε δασικό δρόμο και κατόπιν μπαίνουμε σε χαμηλή βλάστηση με κέδρους. Στη συνέχεια κινούμαστε για λίγο δίπλα σε ρεματιά την οποία και διασχίζουμε. Είμαστε μέσα σε όμορφο δάσος με οξιές και ανηφορίζουμε πλαγιά με ανεπάλληλα καγκέλια. Στα 1500μ υψμ θα βγούμε στα αλπικά σε μία ιδιαίτερα όμορφη κοιλάδα με πολλά τρεχούμενα νερά ανάμεσα στις κορυφές του Μαύρου Βράχου στα αριστερά και του Καλόγερου στα δεξιά. Το όνομα αυτής "κοιλάδα των Βράχων", ένας ταιριαστός χαρακτηρισμός λόγω της μορφολογίας του ανάγλυφου. Από εκεί έχουμε οπτική επαφή και με την κορυφογραμμή του Βίσογρκαντ. Μετά από ήπια ανηφόρα θα φτάσουμε στα 1900μ, όπου και θα κινηθούμε δυτικά μέχρι χαρακτηριστικό διάσελο. Από εκεί η κορυφή του Μαύρου Βράχου είναι κοντά, θέλει ωστόσο κάποια προσοχή.

η κόψη του Μαύρου Βράχου

οξιές

Πίνοβο γενικά, Πέλλα

Το Πίνοβο βρίσκεται στο ΒΔ κομμάτι του νομού Πέλλας. Πρόκειται για σχετικά άγνωστο βουνό που δέχεται ελάχιστους πεζοπόρους. Στα δυτικά χωρίζεται από το Βόρα μέσω των χαμηλών όγκων των Προμάχων ενώ στα ανατολικά συνορεύει με τη Τζένα με το Χαλαρό ρέμα να αποτελεί τη "διαχωριστική γραμμή" τους. Το ορεινό τόξο που σχηματίζεται (Βόρας-Πίνοβο-Τζένα-Πάικο) οριοθετεί και τα σύνορά με τα Σκόπια, ενώ από την ελληνική πλευρά κυκλώνει το οροπέδιο της Αριδαίας ή Αλμωπίας.

Η ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι η Κορφούλα (2156μ), ενώ άλλες κορυφές είναι το Βίσογκραντ (2150μ), η Μύτη (2066μ), ο Πασάς (1998μ), ο Μαύρος Βράχος (1900μ), ο Καλόγερος (1800μ). Αποτελείται κυρίως από σχιστόλιθους και ασβεστόλιθους. Από τα πιο ιδιαίτερα και εντυπωσιακά μέρη στο Πίνοβο είναι η κοιλάδα των Βράχων, τοποθεσία στην οποία κυλάνε παντού νερά και βράχοι υψώνονται εκατέρωθεν. Στο Πίνοβο υπάρχουν επίσης εκτεταμένα δάση οξιάς που δίνουνε μοναδικά χρώματα το φθινόπωρο.

Το βουνό έχει ακόμα σημάδια εμφανή από τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο, όπου ελληνικά και σέρβικα στρατεύματα συγκρούστηκαν με αυτά των Βούλγαρων. Κατά μήκος της κορυφογραμμής του συναντάμε αναχώματα, συρματοπλέγματα, πετρόχτιστα πολυβολεία, σκουριασμένα πυρομαχικά. Στο Πίνοβο ανέβασαν οι Σέρβοι πυροβόλα με τροχαλίες, σχοινιά και επική προσπάθεια. Τα Σέρβικα πυροβόλα στέκονταν για χρόνια στην κορυφογραμμή μέχρι που τα μάζεψε ελικόπτερο το 2009.

Αναβάσεις μπορούνε να γίνουνε από τα χωριά Θηριόπετρα και Αετοχώρι. Εντυπωσιακή είναι η διάσχιση της κορυφογραμμής άνω των 20 χιλιομέτρων και η οποία ενώνει τα δύο παραπάνω χωριά.

Αναβάσεις:
Αετοχώρι  - Μαύρος Βράχος 11/2010
Αετοχώρι - κορφούλα - Θηριόπετρα 05/2012
Αετοχώρι - Βίσογκραντ 11/2019

Στο Πίνοβο υπάρχουν αναρριχητικές διαδρομές σε χαμηλά βράχια (boulder). Πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ

Σημαντική πληροφορία και από τον αξιόλογο χάρτης της geopsis

Ενδιαφέροντα άρθρα θα βρείτε και στις παρακάτω σελίδες:
Hiking Experience
NaturaGraeca

Αετοχώρι - Βίσογκραντ, Πίνοβο

Η ανάβαση ξεκινάει από την πλατεία του χωριού στα 680μ. Αρχικά τέμνουμε δασικό δρόμο και κατόπιν μπαίνουμε σε χαμηλή βλάστηση με κέδρους. Στη συνέχεια κινούμαστε για λίγο δίπλα σε ρεματιά την οποία και διασχίζουμε. Είμαστε μέσα σε όμορφο δάσος με οξιές και ανηφορίζουμε πλαγιά με ανεπάλληλα καγκέλια. Στα 1500μ υψμ θα βγούμε στα αλπικά σε μία ιδιαίτερα όμορφη κοιλάδα με πολλά τρεχούμενα νερά ανάμεσα στις κορυφές του Μαύρου Βράχου στα αριστερά και του Καλόγερου στα δεξιά. Το όνομα αυτής "κοιλάδα των Βράχων", ένας ταιριαστός χαρακτηρισμός λόγω της μορφολογίας του ανάγλυφου. Από εκεί έχουμε οπτική επαφή και με την κορυφογραμμή του Βίσογρκαντ. Μετά από ήπια ανηφόρα θα φτάσουμε στα 1900μ, όπου και θα κινηθούμε δυτικά μέχρι χαρακτηριστικό διάσελο. Τέλος συνεχίζουμε σε απότομη ράχη για να φτάσουμε στην κορυφή του Βίσογκραντ (2150μ.). Η διαδρομή εδώ.
*Ο καιρός ήτανε κλειστός από τα 1600 και πάνω με ελάχιστη ορατότητα.

Ποικιλία χρωμάτων

στην εκκίνηση απ'το Αετοχώρι

Τρύπα της Καλόγριας, Βραδέτο, Ζαγόρι

Το βάραθρο βρίσκεται δίπλα στο χωριό του Βραδέτου και είναι πολύ εύκολα προσβάσιμο. Συγκεκριμένα το συναντάμε πάνω στο χωματόδρομο και πριν το μονοπάτι που οδηγεί στη θέση Μπελόη. Υπάρχει περίφραξη γύρω από το μεγάλο άνοιγμα του βαράθρου, πινακίδα που προειδοποιεί για τον κίνδυνο, και μία χαρτογράφηση του σπηλαίου. Το συνολικό βάθος του είναι 80 μέτρα, ενώ η μορφολογία του αποτελείται από τρία βάραθρα. Αρχικά το πρώτο έχει βάθος 30 μέτρα και το φως εισχωρεί μέχρι τον πάτο του λόγω της μεγάλης ορθογωνικής διατομής του ανοίγματος. Εκεί υπάρχουν και αρκετά σκουπίδια.15 μέτρα χαμηλότερα από την είσοδο και στη δυτική πλευρά του βαράθρου υπάρχει στενό άνοιγμα που επιτρέπει τη συνέχεια στο 2ο μονοκόμματο και σκοτεινό πλέον πηγάδι των 42 μέτρων. Στον πάτο του υπάρχει οριζόντιο τμήμα με αρκετά μπάζα επίσης. Μετά από πέντε οριζόντια μέτρα περνάμε σημείο σαν πύλη και κατόπιν υπάρχει το 3ο βάραθρο βάθους 25 μέτρων με την πιο στενή διατομή. Στα τοιχώματά του υπάρχουν κοράλια, που είναι και ο μοναδικός διάκοσμος του σπηλαίου. Στον τελικό θάλαμο υπάρχει αρκετή υγρασία και πιθανό να γεμίζει νερό μετά από βροχές. Στην άκρη του θαλάμου συναντάμε στενό μαίανδρο που δεν επιτρέπει την ανθρώπινη συνέχεια. Στο σπήλαιο κατέβηκαν Αμερικάνοι το 1977 (όπου προκλήθηκε και ατύχημα), ενώ το 1979 είναι η σειρά των Άγγλων να πατώσουν την Καλόγρια. Ο Πρωτέας θα κατέβει και θα χαρτογραφήσει το σπήλαιο το 2018, ενώ το 2019 μέλη του θα κατεβούν ξανά. Το φωτογραφικό υλικό είναι από τις δύο αυτές καταβάσεις στις αποστολές του συλλόγου εκεί.

η είσοδος της Καλόγριας το Φλεβάρη του 2018

Καλόγρια, Οκτώβρης 2019

Άνω Πορόια - κορυφογραμμή, Μπέλλες

Το Μπέλλες ή όρος Κερκίνη είναι ένα φυσικό σύνορο ανάμεσα σε Ελλάδα, Βουλγαρία και Σκόπια. Το νότιο τμήμα του ανήκει στην Ελλάδα (45%), το ΒΔ στα Σκόπια (35%) και το ΒΑ στη Βουλγαρία (20%). Η μακροσκελής αλλά ήπια κορυφογραμμή του έχει μήκος 70 χιλιόμετρα, ενώ το πλάτος του είναι 7 χιλιόμετρα. Από το Μπέλλες περνάνε και τα διεθνή ορειβατικά μονοπάτια Ε4 και Ε6. Από την ελληνική μεριά οι πλαγιές του έχουν έντονες κλίσεις με αποτέλεσμα να ορθώνεται απότομα από την πεδιάδα του Στρυμόνα, ο οποίος το χωρίζει από το όρος Άγγιστρο (στενά Κούλας). Τα πετρώματα που κυριαρχούν είναι μεταμορφωσιγενή (γνεύσιοι, αμφιβολίτες, σχιστόλιθοι) και κάποια πυριγενή (οφειόλιθοι). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επιφανειακή απορροή των νερών και την πλούσια βλάστηση ήδη από τα μεγάλα υψόμετρα. Στη βάση του βρίσκονται και οι λίμνες Δοϊράνη και Κερκίνη και λίγο πιο νότια τα Κρούσσια όρη. Ανήκει και στο εθνικό πάρκο λίμνης Κερκίνης. Παράλληλα κατέχει μεγάλη ιστορική σημασία σε περιόδους πολέμου. Το 1936 επί Μεταξά σχεδιάστηκαν στο Μπέλλες πέντε οχυρά (από τα 21 που κάλυπταν μία απόσταση 215 χιλιομέτρων στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα), ενώ υπήρχαν παρατηρητήρια και πολυβολεία. Στο οροπέδιο της "Ομορφοπλαγιάς" υπάρχει το πολυβολείο Π8 και μνημείο στον λοχία Δ. Ίτσιο για την αντίσταση το 1946 προς τους Γερμανούς.
Περιγραφή διαδρομής: Η διαδρομή ξεκινάει από τα 950 μέτρα υψμ σε σημείο με μαντρί. Συνεχίζουμε σε δευτερεύον χωματόδρομο που μετά από 1,5 χιλιόμετρα τον αφήνουμε για να μπούμε σε ακόμα πιο υποτυπώδες δρόμο που η κλίση του αυξάνει, ενώ η φύση τον έχει μετατρέπει σε φαρδύ μονοπάτι. Συναντάμε δάση με βελανιδιές και οξιές, ενώ μετά από τα 1500 κινούμαστε σε δάσος μαύρης πεύκης. Μετά από 6,5 χιλιόμετρα θα βγούμε σε χαρακτηριστικό διάσελο της κορυφογραμμής στα 1650μ. Από εκεί μπορούμε να κινηθούμε ανατολικά ή δυτικά ανάλογα με το πια κορυφή θέλουμε να προσεγγίσουμε. Η διαδρομή και στο wikiloc.

στο σημείο εκκίνησης

Via ferrata Oskar Schuster, Sassolungo, Dolomites

Πολύ όμορφη φερράτα στο Sassolungo, η οποία μας ανεβάζει και στην κορυφή του Sassopiato. Είναι μέτριας δυσκολίας (3Β) και εισχωρεί την καρδιά του εντυπωσιακού ορεινού όγκου. Εκκίνηση από το passo Sella στα 2180μ και συνέχεια από μονοπάτι ή lift μέχρι το καταφύγιο Demetz στα 2680μ. Από εκεί κατηφορίζουμε στο μονοπάτι 525 για 1,7 χιλιόμετρα πέφτοντας στα 2250μ στο καταφύγιο Vicenza. Κατόπιν συνεχίζουμε με κατεύθυνση νότια εισχωρώντας σε μεγάλη λεκάνη περιτριγυρισμένη από ψηλές ορθοπλαγιές. Μετά από άλλα 40 λεπτά θα φτάσουμε σε βράχινο κομμάτι. Συνεχίζουμε χωρίς συρματόσχοινο σε σαθρό λούκι που χρειάζεται προσοχή από τις λιθοπτώσεις. Μετά από λίγο ξεκινάμε και τη ferrata που έχει κάποια κάθετα αλλά εύκολα κομμάτια. Στη συνέχεια βγαίνουμε σε διάσελο με ιδιαίτερη θέα στη Marmolada και στο Odle group. Εκεί θα συναντήσουμε σιδερένια σκαλοπάτια, χαρακτηριστικά της ferrata και θα συνεχίσουμε σε συρματόσχοινο. Προς το τέλος ανηφορίζουμε σε λούκι για να βρεθούμε μετά από μικρό πέρασμα στην κορυφή Sassopiato. Για την επιστροφή κατηφορίζουμε σε σαθρό μονοπάτι με προορισμό το καταφύγιο Sassopiato στα 2300μ. Από εκεί θα τραβερσάρουμε όλη την κάθετη νότια όψη του Sassolungo προς τα ανατολικά και τέλος θα κυκλώσουμε τον ορεινό όγκο φτάνοντας μετά από 12 χιλιόμετρα στο passo Sella.

Η Marmolada ξεπροβάλλει ανάμεσα από τα μυτίκια του Sassolungo 

κατηφορίζοντας στο μονοπάτι 525

Νότια - μικρή Τζένα, Πέλλα

Ο ορεινός όγκος της Τζένας μοιράζεται ανάμεσα στο νομό Πέλλης και τα Σκόπια με την κυρίως κορυφογραμμή του να αποτελεί τα σύνορα. Στα δυτικά ενώνεται με το Πίνοβο ενώ στα νότια βρίσκεται πολύ κοντά το Πάικο. Μαζί με το Βόρα δημιουργούν μία οροσειρά που περικλείει τον κάμπο της Αλμωπίας. Η ψηλότερη κορυφή είναι η μεγάλη Τζένα στα 2180μ. Άλλες κορυφές είναι το Δοκάρι (2110μ), η Μάλα Ρούπα (2003μ) και η μικρή Τζένα (2067μ). Τα πετρώματα που επικρατούν είναι ο ασβεστόλιθος, ο σχιστόλιθος και ο φλύσχης. Μία από τις πιο κλασικές αναβάσεις για ψηλά είναι αυτή που ξεκινάει από τη Νότια και συγκεκριμένα από το φαράγγι εκεί κοντά.
Περιγραφή διαδρομής: Λίγο πάνω από το χωριό συναντάμε το βαθύ φαράγγι της Νότιας. Από εκεί, στα 650μ ξεκινάει μονοπάτι που μας βάζει εντός του φαραγγιού. Πολύ όμορφες εικόνες και τρεχούμενα νερά μέσα στην κοίτη, ενώ η διαδρομή περνάει εκατέρωθεν του ρέματος αρκετές φορές, ενώ κάποιες άλλες ανηφορίζει έχοντας την κοίτη χαμηλότερα. Στα 960μ το φαράγγι κάνει μεγάλη στροφή και συνεχίζουμε δυτική πορεία για 500 μέτρα. Κατόπιν κινούμαστε βόρεια με το φαράγγι να έχει γίνει πιο ήπιο, έχοντας μετατραπεί σε ρεματιά, ενώ πυκνό δάσος από οξιές μας δίνει όμορφες εικόνες, ιδιαίτερα το φθινόπωρο. Στα 1500μ βγαίνουμε σε λιβάδι, όπου είναι και το σημείο όπου θα επιστρέψουμε πίσω επιλέγοντας άλλη διαδρομή επιστροφής. Προς το παρών συνεχίζουμε για τα αλπικά μέρη του βουνού. Στα 1600μ αφήνουμε το δάσος και πλέον έχουμε ξεκάθαρη εικόνα της ράχης που οδηγεί στην κορυφή "μικρή Τζένα" που είναι και ο στόχος. Νότια της κορυφής ξετυλίγεται βράχινη κόψη που αποτελεί και επιλογή ανάβασης για πιο μυημένους. Στα 1800μ σε χαρακτηριστικό διάσελο συναντάμε πινακίδα που μας ενημερώνει για τις κορυφές μικρή και μεγάλη Τζένα. Από τη μικρή Τζένα διακρίνουμε το Πάικο και τον κάμπο της Αλμωπίας, καθώς και τον υπόλοιπο ορεινό όγκο του βουνού που χωρίζει τις δύο χώρες. Η επιστροφή γίνεται από το λιβάδι στα 1500μ. Από εκεί μπαίνουμε σε παλιό δασικό δρόμο τον οποίο η φύση έχει σχεδόν αφομοιώσει μετατρέποντας τον σε φαρδύ μονοπάτι. Η διαδρομή στο wikiloc.

άποψη της μικρης Τζένας, του φαραγγιού και της κόψης

μικρές βάθρες στο ασβεστολιθικό φαράγγι

Βάραθρο Αλώνια, Βραδέτο, Τύμφη

Βάραθρο βάθους 70 μέτρων που εντυπωσιάζει με το άνοιγμά του. Βρίσκεται στο χωριό του Βράδετου, λίγο πιο νότια από τα τελευταία εγκαταλελειμμένα σπίτια. Στην καταγραφή των σπηλαίων της περιοχής είναι το ΤΖ20, ενώ οι κάτοικοι του χωριού το ονομάζουν Σπέρα. Πρόκειται για ένα κατακόρυφο πηγάδι, τυπικής μορφολογίας για τα βάραθρα της Τύμφης (shaft ή pit) με αρκετή βλάστηση στα τοιχώματα του. Λόγω του μεγάλου ανοίγματος το φως εισχωρεί μέχρι τον πάτο του. Εκεί υπάρχει συνέχεια σε μικρό θάλαμο που προσεγγίζεται με αναρρίχηση. Δυστυχώς και αρκετά σκουπίδια και μικρή παρουσία διάκοσμου.

Χρονικό εξερευνήσεων*:
1975: Κατάβαση από Άγγλους και Αυστραλούς
1977: Το βάραθρο επισκέπτονται Αμερικάνοι σε μία μεγάλη αποστολή με επικεφαλής το Will Howie
1979: Το Westminster speleological group θα κατέβει στ' Αλώνια. Θα βρούνε χειροβομβίδες και ένα διαβρωμένο σπαθί το οποίο θα ανεβάσουν στην επιφάνεια
2004: Ο ΣΕΛΑΣ πραγματοποίησε αποστολή στο Βραδέτο σε συνεργασία με Γάλλους και Ιταλούς.
2016: Ο Πρωτέας εντόπισε το σπήλαιο και την ίδια χρονιά θα γίνει ημιτελής κατάβαση
2018: Το Φλεβάρη του 2018 στην 1η αποστολή που θα οργανώσει ο σύλλογος, μέλη του θα πατώσουν το εντυπωσιακό βάραθρο χαρτογραφώντας και φωτογραφίζοντας το.
* Πιθανό να υπάρχουν και άλλες καταβάσεις στο βάραθρο, δεν υπάρχει ωστόσο κάποια επίσημη καταγραφή για να το γνωρίζουμε.

η διατομή του σπηλαίου όπως αυτή φαίνεται από τα -70μ

χιονισμένα Αλώνια, φλεβάρης 2018

Σπήλαιο Άρτεμης, Πέτρα, Όλυμπος

Το σπήλαιο βρίσκεται κοντά στην Πέτρα Ολύμπου. Διανοίγεται σε κροκαλοπαγές πέτρωμα και έχει βαραθρώδη είσοδο. Η όδευση εντός πηγαίνει προς τα κάτω μέσα από κατακριμνήσεις και στενά περάσματα, ώσπου φτάνει στα είκοσι μέτρα βάθος. Στο τέλος συναντάμε στενή διάκλαση η οποία προοδευτικά κλείνει. Υπάρχει όμορφος διάκοσμος σε αρκετά σημεία και αρκετοί χρωματισμοί στα σπηλαιοθέματα. Το σπήλαιο εξερεύνησαν και χαρτογράφησαν μέλη της σπηλαιολογίας Θεσσαλονίκης Πρωτέας.

Βάραθρο Σκάλας, Βραδέτο, Ήπειρος

Το βάραθρο βρίσκεται δίπλα στο μονοπάτι της Σκάλας Βραδέτου. Το προσεγγίζουμε από τη μεριά του Βραδέτου και η πρόσβαση σε αυτό είναι αρκετά σύντομη. Διανοίγεται σε ασβεστόλιθο και έχει συνολικό βάθος 36 μέτρα. Στα 26 μέτρα υπάρχει πατάρι όπου μπορούμε να βγούμε από το σχοινί. Εκεί το σπήλαιο παρουσιάζει δύο κατακόρυφες συνέχειες. Η μία μετά από πέντε μέτρα μας οδηγεί σε θάλαμο με πλούσιο διάκοσμο και αρκετές κατακριμνήσεις στο δάπεδο. Η άλλη καταλήγει μετά από δέκα μέτρα σε μικρό θάλαμο και στο βαθύτερο τμήμα του βαράθρου. Βρέθηκαν αρκετές φιάλες καπνογόνου. Η είσοδος έχει τη μορφή διάκλασης που διακόπτεται από ένα σφηνωμένο βράχο. Το φωτογραφικό υλικό είναι από αποστολή που πραγματοποίησε ο σύλλογος σπηλαιολογίας Θεσσαλονίκης Πρωτέας τον Οκτώβρη του 2019.

η είσοδος του βαράθρου